ศีล ๕ / ๘ / ๑๐

ศีล (sīla) แปลว่า ความปกติ — เป็นการรักษากาย-วาจาให้ปกติ ไม่เบียดเบียนตน-ผู้อื่น ในพุทธศาสนามีศีลหลายระดับ ตามฐานะและเจตนาของผู้ปฏิบัติ

ศีลเป็น ฐานของสมาธิ — ใจที่ไม่ระแวงในการกระทำของตน ย่อมตั้งมั่นง่าย

ศีล ๕ — สำหรับฆราวาสทั่วไป

๑. ปาณาติปาตา เวรมณี — เว้นจากการฆ่าสัตว์

เจตนาเว้นจากการฆ่ามนุษย์-สัตว์

• ไม่ฆ่าด้วยตน ไม่ใช้ผู้อื่นฆ่า ไม่ยินดีในการฆ่า
• ผลของการรักษา: อายุยืน สุขภาพดี

๒. อทินนาทานา เวรมณี — เว้นจากการลักทรัพย์

เจตนาเว้นจากการเอาของที่เจ้าของไม่ได้ให้

• ไม่ขโมย ไม่ฉ้อโกง ไม่ยักยอก ไม่ทุจริต
• ผลของการรักษา: ทรัพย์สมบัติมั่นคง

๳. กาเมสุมิจฺฉาจารา เวรมณี — เว้นจากการประพฤติผิดในกาม

เจตนาเว้นจากการล่วงเกินคู่ครองของผู้อื่น

• คู่ครองที่ผูกพันแล้ว, ผู้ที่ผู้ใหญ่ปกครอง
• ผลของการรักษา: ครอบครัวอบอุ่น, ผู้คนเชื่อใจ

๔. มุสาวาทา เวรมณี — เว้นจากการพูดเท็จ

เจตนาเว้นจากการพูดไม่จริง

• โกหก ใส่ร้าย พูดยุยง พูดเพ้อเจ้อ
• ผลของการรักษา: คำพูดมีน้ำหนัก น่าเชื่อถือ

๕. สุราเมรยมัชชปมาทัฏฐานา เวรมณี — เว้นจากของมึนเมา

เจตนาเว้นจากสุรา ยาเสพติด ที่ทำให้สติเสีย

• เพราะของเหล่านี้เป็น "เหตุของความประมาท"
• ผลของการรักษา: สติคงที่ ทำกุศลได้ต่อเนื่อง

ศีล ๘ — สำหรับวันอุโบสถ

ศีล ๘ คือศีล ๕ + เปลี่ยน ๓ ข้อ + เพิ่ม ๒ ข้อ — ใช้ในวันพระและการปฏิบัติธรรมเข้ม

ปรับจากศีล ๕

ข้อ	ศีล ๕	ศีล ๘
๓	เว้นกาเมสุ	เว้นเมถุน (เว้นเพศสัมพันธ์ทั้งหมด)

ข้อเพิ่มเติม

๖. วิกาลโภชนา เวรมณี — เว้นจากการบริโภคในเวลาวิกาล

ไม่กินอาหารหลังเที่ยงวัน

๗. นัจจคีตวาทิตวิสูกทัสสนา + มาลาคันธวิเลปนธารณา — เว้นจากการดูฟ้อนรำขับร้อง + ใช้เครื่องหอมเครื่องประดับ

รวมในข้อเดียวในศีล ๘ (แยกในศีล ๑๐)

๘. อุจจาสยนมหาสยนา เวรมณี — เว้นจากที่นั่งที่นอนสูงใหญ่

นอนเตียงสูง-นุ่มหรู

ศีล ๑๐ — สำหรับสามเณรและฆราวาสปฏิบัติเข้ม

ศีล ๑๐ คือศีล ๘ + แยกข้อ ๗ ออกเป็น ๒ + เพิ่มข้อใหม่

ปรับจากศีล ๘

ข้อ ๗ ของศีล ๘ แยกเป็น ๒ ข้อ

• ๗. เว้นจากดูฟ้อนรำขับร้องเครื่องเล่น
• ๘. เว้นจากใช้เครื่องหอม เครื่องประดับ

ข้อ ๘ ของศีล ๘ เลื่อนเป็นข้อ ๙

ข้อเพิ่มเติม

๑๐. ชาตรูปรชตปฏิคคหณา เวรมณี — เว้นจากการรับเงินทอง

ไม่จับเงินทอง ไม่สะสมทรัพย์

ระดับศีลตามฐานะ

ระดับ	ผู้ปฏิบัติ	จุดเด่น
ศีล ๕	ฆราวาสทั่วไป	พื้นฐานของความเป็นมนุษย์
ศีล ๘	ฆราวาสวันพระ/ปฏิบัติธรรม	เข้ม ๑ วัน เพื่อจิตสงบ
ศีล ๑๐	สามเณร / ฆราวาสปฏิบัติเข้ม	ใกล้เคียงพระภิกษุ
ศีล ๒๒๗	พระภิกษุ	ปาฏิโมกข์เต็ม

๓ ระดับของการรักษาศีล

๑. สมาทานวิรัติ — เว้นเพราะตั้งใจไว้

สมาทานศีลแล้วเว้นตามที่ตั้งใจ

๒. สัมปัตตวิรัติ — เว้นเพราะสถานการณ์ผ่านมา

ในสถานการณ์ที่กระทำได้ แต่เลือกเว้น

๳. สมุจเฉทวิรัติ — เว้นเด็ดขาด

ของพระอริยบุคคล — ทำผิดศีลไม่ได้แม้ตั้งใจ

คุณค่าของศีล

• ป้องกันอบาย — ผู้มีศีลไม่ตกในนรก เปรต อสุรกาย เดรัจฉาน
• เป็นฐานสมาธิ — ใจไม่เร่าร้อนเพราะระลึกการกระทำของตน
• เป็นเสบียงพ้นทุกข์ — ศีลที่บริสุทธิ์เป็นเหตุให้บรรลุมรรคผล

การปฏิบัติ

• เริ่มที่ศีล ๕ ทำให้บริสุทธิ์เสมอ
• วันพระ/วันเกิด — เพิ่มเป็นศีล ๘
• ถ้าผิดศีล — สมาทานใหม่ ไม่ต้องท้อ
• ระลึกศีลทุกวัน — เช้า/เย็น เป็น "สีลานุสติ"

สีเลน สุคติงฺ ยนฺติ สีเลน โภคสมฺปทา ด้วยศีลย่อมไปสู่สุคติ ด้วยศีลย่อมถึงพร้อมด้วยโภคทรัพย์